İçeriden Gelen Tehlikeye Karşı: Panik Atak

İçeriden Gelen Tehlikeye Karşı: Panik Atak

İçeriden Gelen Tehlikeye Karşı: Panik Atak

“Anksiyete, doğum sürecinden örneklenir.”

Sigmund Freud

Hızla çarpan bir kalp, nefes almakta zorlanan bir akciğer, uyuşan eller, üşüyen ya da ter döken bir ten ve buna benzer bedensel semptomlara eşlik eden “ölüm” korkusu… Acıyan bir beden ve tehdit altında olan ruhsallığın resmidir panik atağı. Gerçeklikten uzak olan bu anksiyeteyi anlamak ve dönüştürebilmek; resmin renklerine, yani anksiyetenin kökenlerine ulaşmak ile mümkündür. panik atak

Panik ataklarında yaşanan bu yoğun anksiyete, Sigmund Freud’un tanımıyla nevrotik türde bir anksiyetedir. Nevrotik anksiyete, kaynağını gerçekçi bir durumdan alan anksiyeteden farklı olarak; anlaşılamaz ve mantıkdışıdır. Bir başka deyişle, panik ataklarında görülen anksiyete; dış gerçeklikte kişi için tehdit unsuru olan/olabilecek bir durum söz konusu olmaksızın ortaya çıkar, yaşamı idame ettirmede önemli bir yer tutan uyum işlevini kaybederek bedenselleşir. Tehdit unsuru aslında kişinin bilinç dışından gelmekte ve bu unsura karşı geliştirilen savunmalar başarısız kalmaktadır. panik atak

Genellikle beklenmedik bir anda çarpıntı, baş dönmesi, titreme, soluk alıp vermede güçlük gibi belirtilerle ortaya çıkan panik ataklarının, sosyal ya da özgül fobilerde tetikleyici uyaranların etkisiyle görülmesi de mümkündür. Panik atakları çoğunlukla yarım saat içinde son bulsa da, kişilerde panik atağı geçirme korkusu, yani beklenti anksiyetesi gelişebilir. Beklenti anksiyetesi ile birlikte kişi bedenine odaklanır ve sürekli duyumlarını kontrol eder. Bu uyarılmışlık hali ile birlikte atakların tekrarlama riski de artar. Beklenti anksiyetesi yaşayan kişi, bedensel duyumların yol açtığı korkunun da etkisiyle, hekime ya da hastanelerin acil servislerine ısrarla başvurabilir. Bununla birlikte; dans, spor, yürüyüş, cinsel ilişkide bulunma gibi atak anında yaşanılana benzer bedensel belirtilere yol açabilecek aktivitelerden kaçınma da gözlenebilir.

Panik ataklarında; yetişkinlikte yaşanan stres verici yaşam olayları, travmalar, kayıplar gibi yaşantıların etkisi olmakla birlikte, bu ataklar, kaynağını yetişkinlikten çok bebeklik ve çocukluk yaşantılarından almaktadır. Özellikle çocuklukta yaşanan ayrılıkların panik ataklarında önemli bir etken olduğu düşünülmektedir. Silove ve arkadaşları (1993) tarafından yapılan bir araştırma, erken ayrılık anksiyetesinin panik bozukluk riski ile bağlantılı olduğunu göstermiştir (Akt: Altıntaş, 2006).  Ayrılık anksiyetesi yaşayan kişiler, obje ilişkilerinde süreklilik sağlayamadıkları için panik atağı gibi sıkıntı verici bir durum yaşadıklarında içselleştirdikleri imgelerin (terapistin imgesi gibi) yardımıyla anksiyetelerini tek başlarına yatıştıramamaktadır. (Gençtan, 2003) Yine bebeklik ve çocukluk döneminde istismara maruziyet öyküsü, panik atakları geçirme riskini arttıran önemli etkenlerden biridir. Breier ve Charney (1985), yaptıkları bir çalışmada, panik bozukluğu olan hastaların %8’inin cinsel, %12’sinin ise fiziksel kötü davranıma maruz kaldığı saptamıştır (Akt: Tükel, 2013).

Sonuç olarak, “ölümle burun buruna gelmek” olarak tanımlayabileceğimiz panik atakları, aslında dış gerçeklikten ya da kişinin kendi bedeninden değil, içsellikten gelen tehditlere karşı bir tepkidir. Panik ataklarında önemli olan; yaşanan anksiyetenin ruhsallıktaki kaynağına temas edebilmek ve bu atakların kişinin yaşamındaki hikâyesini okuyabilmektir.  

Yararlanılan Kaynaklar:

Altıntaş E. B. (2006). Panik Bozuklukta Yaşam Kalitesi: 3 Aylık İzlem Çalışması, Ruh Sağlığı ve Uzmanlık Tezi. Çukurova Üniversitesi Tıp Fakültesi Psikiyatri Anabilim Dalı, 16.

Gençtan, E. (2003). Psikodinamik Psikiyatri ve Normaldışı Davranışlar. İstanbul: Metis.

Tükel R. (2013).Panik hastasına yaklaşım: klinik görünüm, ayırıcı tanı ve tedavi ilkeleri. Klinik Gelişim Dergisi 2013;1-10.

 

Çisen BELENDİR
Psikolog/Psk. Danışman

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.