Özgüven Eksikliği

Özgüven Eksikliği

Özgüven Eksikliği

Özgüven, kişinin kendisine dair olumlu duygular geliştirmesi ile birlikte kendisini iyi hissetmesi olarak tanımlanabilir. Böylelikle birey, kendisiyle ve çevresindeki insanlarla barışık halde olur. Özgüveni oluşturan kavramlar incelendiğinde; öz imaj, benlik kavramı ve kendilik algısı kişinin kendisini nasıl gördüğüne dair kavramlar iken, kendine güven ve öz yeterlilik kavramları kişinin kendisine dair düşüncelerini ve inançlarını yansıtır.cinsel terapist

Kendini kabul, benlik saygısı, özdeğer ve özsaygı ise kişinin kendisine biçtiği değeri ifade eder. Bireyin benliği ile olmak istediği ben (ideal benlik) arasındaki farka ilişkin duyguları özsaygısını ifade eder. Birey benlik kavramı doğrultusunda hareket ettiğinde kendisini güvende ve yeterli hisseder ancak farklı ve istemediği bir yönde hareket etmek durumunda kaldığında ise özgüveni zedelenir. depresyon

Özgüven sahibi birey; kendisini olduğu gibi kabul eden, kendisine saygı duyan, kendisini kolaylıkla takdir eden, insani zayıflıklarına rağmen kendisini değerli gören, dünyadaki zenginliklerin tadını çıkarmaya hakkı olduğuna inanan bir bireydir .evlilik terapisti

Özgüven Temeli

Özgüvenin temelinde kişinin kendisinin nasıl bir insan olduğuna dair inançları ve fikirleri vardır. Kişinin kendisine dair olumsuz inançları düşük özgüvenin temelini oluşturur. Kişinin kendisine dair inançları değişmez gerçeklikler olarak görülmesine rağmen, aslında deneyimler sonucu oluşmuş yargılardır. Olumlu deneyimler kişinin kendisine dair olumlu inançlar geliştirmesini sağlarken, olumsuz deneyimler olumsuz inançlara sebep olur. hiperaktivite

Özgüveni düşük olan kişilerin kendilerine dair olumsuz inançları düşüncelerini, davranışlarını, duygularını ve bedensel duyumlarını etkiler. Örneğin bu olumsuz inançlar; kendilerini suçlamalarına, kendilerinden emin olamamalarına, zayıflık ve kusurlara odaklanmalarına, olumlu tarafları görememelerine ve kendilerine değer vermiyormuş gibi algılanmalarına sebep olabilir.

Göz teması kurmama, tereddütlü ve kısık sesle konuşma, ihtiyaçlarını söylemekte zorlanma gibi davranışlar da düşük özgüvenin davranışa yansımalarıdır. Duygular ise genellikle üzüntü, endişe, utanç, suçluluk olabilirken, yorgunluk, gerginlik ve düşük enerji gibi bedensel duyumlarla da düşük özgüven dışarıya yansır. istanbul psikolog

Düşük özgüven bireyin okul ve iş hayatını, sosyal ilişkilerini, günlük yaşam aktivitelerini ve kişisel bakımını etkilemektedir. Genellikle hata yapmaktan, yargılanmaktan ve kötü bir performans göstermekten dolayı kaygı duyan kişiler bu durumlardan kaçınmaya çalışırlar ve yaşamları büyük ölçüde etkilenmiş olur. Kendi görünümlerine özen göstermeyen kişiler olduğu gibi ancak görünüşleriyle ilgi çekebileceğine inanan kişiler de vardır. kadıköy psikolog

Erken dönem yaşantılar

Erken dönem yaşantılar özgüven açısından incelendiğinde; Erikson’un psikososyal gelişim kuramındaki ilk evre olan 0-1 yaş arası “temel güvene karşı güvensizlik” evresinde bebeğin temel güven duygusu oluşur. Bakım verenin bebeğe verdiği sevgi ve ilgi tutarlı, devamlı ve yeterli olduğunda özgüven oluşmaya ve gelişmeye başlar. Bowlby ise bağlanma kuramında, güvenli bağlanan çocuğun olumlu içsel çalışma modelleri geliştirdiğinden, kendisine de çevresindeki insanlara da güvendiğinden, bu güvenden ötürü çevresini merak edip araştırabildiğinden ve kendisini yeterli gördüğünden bahseder. oyun terapisi

Erken dönemde yaşanmış olumsuz deneyimler düşük özgüvene yol açabilir. İhmal ve ceza, ebeveynin standartlarını karşılayamama, akran gruplarının standartlarını karşılayamama, önyargılı bir aile veya sosyal gruba ait olma, ilgi ve sevgiden mahrum kalma, evde ve okulda dışlanma gibi deneyimler örnek verilebilir. Erken dönemde çocuğa nasıl davranıldığı çocuğun kendisine dair fikrini ve kendisine biçtiği değeri belirler. Örneğin bir çocuk çok fazla olumsuz deneyim yaşadıysa bu durumun kendisiyle ilgili olduğuna, kendisinde temel olarak yanlış bir şey olduğuna, eksik olduğuna ve bunu hak ettiğine inanabilir. panik atak

Bazı durumlarda ise çocuğun yaşadığı toplum, ailesinin o toplum içerisindeki yeri de düşük özgüvene sebep olabilir. Sosyoekonomik seviye ya da etnik kimlikle ilgili olarak diğer insanlar tarafından aşağılanma ve küçümsenme hissi kişide kalıcı bir yer bırakabilir. Olumsuz deneyimler bazı durumlarda çok açık değildir, kişi çocukluğunda örneklerdeki gibi deneyimler yaşamamış olabilir. Buradaki durum kötü şeylerin varlığından ziyade iyi şeylerden mahrum kalmaktır. Kişi sevgiyi, ilgiyi, şefkati, övgüyü yeterince ve açık olarak hissedememiştir ve kendi değerine dair olumsuz inançlar geliştirmiştir. Okulda ve aile içerisinde dışlanan kişi olmak diğer bir deyişle normdan farklı olmak ise kabul edilemezlik, tuhaflık ve aşağıda olmak olarak görülebilir ve bu durum da düşük özgüvene sebep olabilmektedir. pedagog

Psikoterapi 

Özgüveni düşük olan bir bireyin günlük yaşamına devam edebilmesi bazı yaşam kurallarına ihtiyacı vardır. Bu kurallara örnek olarak, “Başarısız olmaktansa denememek daha iyidir.”, “İnsanların beklentilerini karşılamazsam reddedilirim.” ya da “Birinin bana yaklaşmasına izin verirsem beni incitir.” verilebilir. Düşük özgüvenin altındaki temel inançlar (yetersizlik, değersizlik, sevilmezlik vb.) yaşam kuralları ortadan kalktığında aktive olurlar. Kişinin temel inancı devreye girdiğinde olumsuz beklentiler ortaya çıkar. Olumsuz beklentiler anksiyeteye sebep olur. psikolojik terapi

Kaçınmalar ve gereksiz önlemler alma ile temel inanç doğrulanmış olur. Kişi bu doğrulanma ile kendisini eleştirmeye başlar, duygu durumunda düşüş meydana gelir ve depresyon riski ortaya çıkar. Düşük duygu durum devam ettiği sürece de temel inanç yeni bir tetikleyici durumda tekrar aktive olur ve döngü böylece devam eder. Bilişsel davranışçı yaklaşımda bu döngüyü kırma üzerine çalışılır. Olumsuz beklentiler gözden geçirilir, yaşam kuralları esnetilir ve değiştirilir, kişinin olumlu ve güçlü taraflarına odaklanılarak özgüven geliştirilir, olumsuz temel inançlar üzerine çalışılır ve bu inançlar zayıflatılır. Amaç kişinin eski inançlarının yerine yeni alternatif inançlar koymasını ve kendisine hak ettiği değeri vermesini sağlamaktır. psikolog

Şema terapi yaklaşımında ise, kişide düşük özgüvene sebep olan erken dönemde başlamış ve yaşam boyu tekrar eden şemalar belirlenir. Kişinin özgüven eksikliği reddedilme temalı ise bu kişide sosyal izolasyon ve kusurluluk şemaları olabilirken, özerklik temalı ise bağımlılık, dayanıksızlık, başarısızlık ve iç içe geçme şemaları olabilir. Sosyal izolasyon şeması kişinin kendisini diğerlerinden farklı ve dışlanmış hissetmesiyle, kusurluluk şeması ise kişinin kendisini eksik ve sevilmez hissetmesiyle açıklanabilir.sınav kaygısı

Başarısızlık şeması olan bir kişi temelde yetersiz olduğuna inanır, kendisinin akranlarına göre daha başarısız, beceriksiz, yeteneksiz, aşağı statüde olduğuna dair inançları vardır. Bağımlılık, dayanıksızlık ve iç içe geçme şemaları olan kişiler başkaları olmadan tek başlarına bir iş yapma konusunda kendilerini beceriksiz hissedebilirler. Terapi sürecinde öncelikle danışanın şemaları, başa çıkma stilleri ve modları belirlenir ve danışan şema terapi konusunda bilgilendirilir. zeka testi

Daha sonrasında ise bilişsel teknikler ile işlevsiz düşüncelerin yerine alternatif düşünceler edinilmesi üzerine çalışılır, yaşantısal teknikler ile erken dönemdeki olumsuz yaşantılar yeniden değerlendirilir. Danışanın özgüven problemini sürdüren davranış kalıpları belirlenir ve daha uygun ve sağlıklı davranış kalıpları geliştirmesi sağlanır. Şema terapinin amacı; danışanların şemalarını, şemalarla başa çıkma yollarını, modlarını değiştirmelerini ve temel ihtiyaçlarına (güvenlik, kabul, bakım, özgürlük, yeterlilik, olumlu kimlik algısı) daha sağlıklı bir şekilde ulaşabilmelerini sağlamaktır. çift terapisti

Yararlanılan Kaynaklar

Fennell, M. (2015). Özgüveni Keşfedin (Çev. N. Azizlerli & M. Şaşıoğlu) İstanbul: Psikonet

Young, J.E., Klosko, J.S. (2015). Hayatı Yeniden Keşfedin (Çev. S. Kohen & D. Güler). İstanbul: Psikonet

Psk. Eda YILMAZ
Klinik Psikolog Adayı

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.