Travma, Kayıp ve Hayal Kırıklıkları

Travma, Kayıp ve Hayal Kırıklıkları

Travma, Kayıp ve Hayal Kırıklıkları

Kohut’a göre psikopatolojilerin kaynağı çocuğun başa çıkamadığı travmatik olaylardır ve travmanın içeriğinden ziyade çocuğun onu nasıl yaşadığı önemlidir (Ardalı & Erten, 2000). Optimal hayal kırıklıkları ise travma değildir ve kişiliğin gelişmesi için çok önemlidir. Kohut (aktaran Ardalı & Erten, 2000), çocuğun gelişimi boyunca kayıplar yaşadığını ve bu kayıpların nesneyle ya da nesnenin işleviyle ilgili olduğunu açıklar ve çocuk bu kaybı içselleştirerek kaybettiği nesne işlevini kendisi gerçekleştirmeye başlar [ Psikolog ].

Buna örnek olarak anne ve babanın çocuğun her işini yapmayı ya da her şeye yardım etmeyi azaltmasıyla çocuğun tek başına bir şeyleri başarabilmeyi ve yalnız başına bir şeylerle başa çıkabilmeyi öğrenmesi verilebilir. Kaybın içselleştirilebilmesi için optimal bir seviyede olması gerekir. Zamansız ya da büyük bir kayıp travmatik bir etki oluştururken, optimal düzeydeki kayıplar ve hayal kırıklıkları kişiliği geliştirir (Özdemir ve ark., 2012). Buna örnek olarak çocuğun bir ebeveynini ya da yakınını kaybetmesinin yarattığı travma verilebilir. Çocuk Psikoloğu

Optimal Hayal Kırıklıkları

Anne ve baba çocuğun gelişiminde yavaş yavaş optimal hayal kırıklıkları yaratarak kendilerinin çocuk için yaptıkları şeyleri çocuğun da kendisi için yapmasını sağlarlar ve böylece çocuğun kendine güveni artar (Özdemir ve ark., 2012). Kohut’a göre (aktaran Mitchell &Black, 2012), destekleyici ebeveynler sayesinde çocuk yaşadığı optimal hayal kırıklıklarıyla başa çıkabilir ve bunları içselleştirerek olgunlaşabilir. Böylelikle çocuk optimal düzeyde hayal kırıklıkları yaşarsa gelişimi olumlu yönde etkilenir. Bu hayal kırıkları kaldırabileceği bir düzeydedir ve öğretici ve olgunlaştırıcı etkisi de vardır. Örneğin, mükemmel olmadığını ve olması gerekmediğini, her şeye hakkı olmadığını çünkü başka insanlarında hakları olduğunu, her konuda haklı olmadığını geliştirebileceği yönleri olduğunu, bütün beklentilerinin gerçekleşmeyebileceğini ama umudunu kaybetmek yerine kendini yatıştırabileceğini öğrenir. Çocuk bunları aile içinde optimal seviyede yaşadığında yetişkin hayatında yaşayacağı hayal kırıklarına karşı daha güçlü ve toleransı daha yüksek olur. [ Kadıköy Psikolog ]

Optimal Hayal Kırıklığının ve Kaybın Eksikliği

Optimal düzeydeki hayal kırıklıkları kişiliğin gelişmesini sağlar. Bir çocuğun hiç kayıp ve hayal kırıklığı yaşamaması demek kişiliğin olgunlaşmaması anlamına gelir (Ardalı & Erten, 2000). Hayal kırıklıklarının aile içinde yaşanmadığını düşünecek olursak, bebeklik döneminde yaşanan narsisistik halin devam edeceğini buradan çıkarabiliriz. Anne çocuğuna hala mükemmel olduğunu her konuda haklı ve harika olduğunu söylemeye devam ettiğinde bu çocuk daha ileride akranlarıyla ya da başka insanlarla girdiği ortamlarda onların da kendisine mükemmel olduğunu söylemesini ya da hissettirmesini bekleyecektir. Bu beklentisi karşılanmadığında bu durum o insan için başa çıkması zor ve çok büyük bir hayal kırıklığı yaşatacaktır ya da kişinin çevresi sadece onun mükemmel olduğunu söyleyen kişilerden oluşacaktır. [ İstanbul Psikolog ]

Travma Yaratan Kayıp ve Hayal Kırıklıkları

Optimal seviyenin çok üstünde kayıplar ve hayal kırıklıkları yaşandıysa eğer bu hayal kırıklıkları çocuk için travmatik olacaktır (Ardalı & Erten, 2000). Anne baba çocuğun gelişimsel dönemlerine uygun ihtiyaçlarını karşılayamadığında travmatik hayal kırıkları yaşanabilir (Anlı & Bahadır, 2007). Kaldırabileceğinden daha ağır gelen hayal kırıkları travma yaratabileceğinden psikopatolojik durumlar ortaya çıkabilir ve kişilik gelişimi olumsuz yönde etkilenebilir. Ancak Kohut’a göre (aktaran Ardalı & Erten, 2000) travmanın içeriğinden çok nasıl yaşandığı önemlidir. [ Pedagog ]

Hayal kırıklıklarının kendilik psikolojisindeki önemli bir yeri vardır. Hayal kırıklıkları optimal olduğu sürece kişi tarafından içselleştirilir ve kendiliğin gelişmesi sağlanır. Optimal hayal kırıklıkları öğretici ve olgunlaştırıcı etkiye sahiptir.  Eğer ebeveynler çocuğa optimal hayal kırıklıkları yaşatmazsa ve çocuğun narsisistik örüntüsünü devam ettirirlerse çocuğun kişiliği gelişemez ve olgunlaşamaz. Böylece daha sonraki ilişkilerinde daha büyük hayal kırıklıkları yaşama riski vardır ve baş etmekte zorlanabilir. Diğer bir yandan çocuk zamansız ve başa çıkamayacağı büyüklükte hayal kırıklıkları yaşayabilir ve bu durum çocuğun kendilik gelişimini olumsuz yönde etkileyecek travmaya neden olabilir. Hayatın hangi gelişimsel döneminde olursak olalım kaldırmayacağımız büyüklükte hayal kırıklıkları yaşayabiliriz. Bu hayal kırıklıklarının büyüklüğü veya etkisi kişiden kişiye göre değişir. Önemli olan kişinin bu hayal kırıklığını nasıl yaşadığıdır. Optimal hayal kırıklıkları yaşamış bir bireyin kendiliği gelişmiş ve olgunlaşmıştır ve bu yüzden karşılaştığı güçlüklerle ve kayıplarla baş edebilme kapasitesi artmıştır. Bir insan için baş etmesi görece kolay olan bir yaşantı başka bir insan için travmatik olabilir. Terapide üzerinde durulması gereken konu travmanın içeriğinden çok kişinin nasıl yaşadığı, ne hissettiği ve nasıl değerlendirdiğidir. [ Çocuk Psikoloğu ]

Psk. Eda YILMAZ
Klinik Psikolog Adayı

Yararlanılan Kaynaklar

Anlı, İ. & Bahadır, G. (2007). Kendilik Psikolojisine Göre Narsisistik ve Sınır Kişilik Bozukluğu. İstanbul Üniversitesi Psikoloji Çalışmaları Dergisi 27(1), 1-12.

Ardalı, C. & Erten, Y. (2000). Psikanalizden Dinamik Psikoterapilere. İstanbul: Alfa Yayıncılık / İçgörü Dizisi.

Mitchell, S.A. & Black. M.J. (2012). Freud ve Sonrası Modern Psikanalitik Düşüncenin Tarihi (1. Basım). İstanbul: Bilgi Üniversitesi Yayınları.

Özdemir, O., Güzel Özdemir, P., Kadak, M. T. & Nasıroğlu, S. (2012). Kişilik Gelişimi. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar 4(4), 566-589.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.